Lijst middelen voor de droge huid

Indifferente therapie, neutrale crèmes en zalven, basiszalven, allemaal namen voor hetzelfde. Indifferente therapie is misschien wel de beste benaming, omdat het niet uitgaat van een bepaalde vorm (zalf, crème). ‘Indifferent’ betekent in dit geval dat er geen medicatie (bijvoorbeeld hormonen) in zit.

Huidbarrière

Indifferente therapie wordt toegepast om de droge huid te behandelen. Dat is nodig omdat de huid bij eczeem droog of zelfs extreem droog kan zijn. Een droge eczeemhuid is niet in staat om zelf vocht vast te houden en om voldoende huidvet aan te maken. Waarom dat zo is, weet men niet exact, maar het zou kunnen komen door een gen-mutatie.

De huid is de barrière tussen 'buiten' en 'binnen' en zorgt ervoor dat water, stoffen, bacteriën en virussen niet via de huid ons lichaam binnenkomen. Bij een droge huid is de barrièrefunctie van de huid verminderd. Dit leidt tot problemen: de huid wordt gevoeliger voor invloeden van buitenaf, zoals bacteriën en allergenen, zal sneller irriteren en zal sneller jeuken. De barrièrefunctie zal dus hersteld moeten worden. Is deze hersteld en is de huid in goede conditie, dan zal er minder snel jeuk en eczeem optreden en zijn er minder medicinale crèmes en zalven nodig om het eczeem te behandelen.

Dat de eczeemhuid van zichzelf droog is, wisten we al. Maar, de huid kan door omstandigheden, bij ieder mens, droger worden. Het verwijderen van de natuurlijke vetlaag door douchen met heet water en het gebruik van zeep, heeft een nog meer uitdrogend effect. Ook droge lucht in de winter, de wind, bepaalde medicijnen (diuretica/plasmedicatie), andere aandoeningen (verminderd actieve schildklier) en ouder worden kunnen droge huid veroorzaken en dus de al droge eczeemhuid nog meer uitdrogen.

Baden/douchen

Vanwege deze effecten is het beleid in Nederland: weinig baden/douchen (1 à 2 keer per week of minder), niet te heet water gebruiken maar lauw, geen sterke zepen gebruiken. Na het baden/douchen, eventueel met een badolie, voorzichtig droogdeppen en dan – binnen drie minuten – insmeren met een indifferente crème of zalf.

Toch kan dat in sommige gevallen niet genoeg zijn om de huid soepel en vochtig te houden. Daarom bevelen sommige artsen de methode 'soak and seal' aan, vrij vertaald: 'weken en smeren'. In dat geval ga je elke dag ongeveer 20 minuten in bad of onder de douche, zodat je huid veel water heeft opgenomen. Daarna dep je je droog en smeer je je in met de vetste zalf om het water onder de laag vet vast te houden. Een tussenstap kan nog zijn: na het baden/douchen niet afdrogen maar eerst insmeren met een olie, bijvoorbeeld babyolie, dan voorzichtig deppen en dan een laag van de vetste zalf eroverheen. Dit kan met name een interventie bij ernstig eczeem en een zeer droge huid. Veel dagbehandelingen in ziekenhuizen beginnen dan ook vaak met baden (balneotherapie).

Zwemmen

Ook met eczeem kun je zwemmen. En, alle kinderen moeten leren zwemmen. Er zijn wel een paar aandachtspunten.

Zwemmen in zee of een zoutwaterbad kan wat pijnlijk zijn, maar bij sommige mensen doet zon & zee het eczeem juist veel goed.

In een zwembad kan het chloor soms irriterend of uitdrogend werken. Vooraf insmeren met een vette zalf en na afloop douchen en wederom insmeren met een vette zalf kan verergering van eczeem voorkomen. Er zijn ook zwembaden die chloorarm zijn en mogelijk prettiger zijn voor mensen met eczeem.

Meer over chloorarme zwembaden

Hoe vetter hoe beter?

Indifferente therapie komt in allerlei vormen: badoliën, lotions (smeersels), crèmes, zalven en wat dies meer zij. In de mate van het herstellen van de barrièrefunctie van de huid kun je stellen dat zalven het meest effectief zijn, crèmes iets minder, lotions nog minder en badoliën het minst. Lotions worden eigenlijk alleen toegepast op de behaarde hoofdhuid en zullen we verder buiten beschouwing laten. Badoliën worden alleen tijdens het baden/douchen gebruikt en zijn op zichzelf onvoldoende om de barrièrefunctie van de huid te herstellen.

Je kunt er dus vanuit gaan, als herstel van de barrièrefunctie het doel is, dat de vetste zalf het beste middel is. Smeer je de huid in met pure vaseline, dan is de huid volkomen afgesloten. Maar dat werkt ook weer niet optimaal, want de huid scheidt ook zaken af, zoals water, talg, dode huidcellen en zweet. Dus als je de huid helemaal afsluit, dan irriteert dat.

Tegelijkertijd is het ook belangrijk hoe de therapie ervaren wordt en welke kleding je draagt. Als je een zijden blouse gaat dragen, dan is een net ingesmeerde huid met vaseline/paraffine niet zo’n goed idee: de blouse kan meteen prullenbak in! Het hangt er ook vanaf hoe droog de huid is, of hoe nattend het eczeem. Op nattend eczeem glijdt vette zalf er meteen af. Daar is een crème (zonder vaseline erin!) meer op zijn plaats, ook omdat de crème het vocht zal opnemen (indrogend effect); zalf doet dat niet.

Kortom, afhankelijk van de persoonlijke omstandigheden, de huid en het eczeem zul je moeten kiezen wat het beste bij je past. Bovendien, als je dagelijks moet smeren, gedurende vele jaren, dan kan het maar beter zijn met iets dat je bevalt.

Speciale toevoegingen

De arts kan besluiten om aan indifferente middelen extra stoffen toe te voegen om de huid nog soepeler te maken. Voorbeelden hiervan zijn ureum en salicylzuur. Deze stoffen maken de dode huidcellen weker (werken keratolytisch). Ze kunnen soms irriteren. Soms wordt zout toegevoegd om water vast te houden. Ook dat kan prikken. Een voorbeeld van een merkmiddel is Calmurid.

Let op: Calmurid en middelen met ureum worden niet meer vergoed sinds 1-1-2017. Ook toevoegingen met melkzuur, glycerine en cetaceum worden niet meer vergoed (sinds 1-1-2016).

Bijwerkingen

Soms kan de huid reageren met jeuk op indifferente middelen. Dat kan komen door dat je überhaupt iets op je huid smeert, zeker als het middel dik en stug is, of omdat de huid afgesloten is, of omdat het de huid irriteert, of omdat je allergisch bent voor één van de bestanddelen. In dat geval moet je op zoek naar een middel dat geen last geeft.

Allergie voor indifferente middelen komt weinig voor. De meest bekende is een allergie voor wolvet. Om een allergie voor (bestanddelen) van indifferente middelen vast te stellen is een contact-allergietest nodig. Men doet dan één (soms twee) grote pleisters op de rug, met daarin verschillende stofjes. Na 48 uur gaat de pleister eraf en na nog eens 24 uur wordt dan je rug 'afgelezen'. Als blijkt dat je allergisch bent voor bestanddelen, moet er een indifferent middel worden gevonden waar je wel tegen kan, desnoods speciaal voor jou samengesteld.

Natuurlijk?

Er zijn mensen die tegen het gebruik zijn van de standaard indifferente middelen omdat ze gebaseerd zijn op oliën en vetten die niet natuurlijk zijn. Verreweg de meest gebruikte oliën en vetten zijn producten die via raffinage uit aardolie worden gemaakt, zoals vaseline en paraffine. Men noemt ze ook wel minerale oliën. Veel liever gebruiken zij oliën die geperst worden uit vruchten, zoals olijfolie en amandelolie. Dat zijn namelijk zogenaamde 'levende oliën'. Gevoelsmatig is dat een sympathiek standpunt, maar voor de behandeling van de huid maakt het niets uit. Sterker nog, men moet bij deze oliën er goed op letten dat het – wederom – geraffineerde oliën zijn, anders kan men namelijk een allergie voor die natuurlijke oliën én de vrucht waaruit ze afkomstig zijn ontwikkelen.

Hoeveel, hoe vaak?

Hoe je de middelen moet toepassen – hoeveel, hoe dik, hoe dun, hoe vaak, wanneer – is een kwestie van uitproberen. Zoals eerder gezegd hangt het gebruik af van de droogte van de huid, het seizoen, welke kleding je draagt en wat 'prettig aanvoelt'. Er is dus geen algemene richtlijn, tenzij de arts een duidelijk regime voorschrijft. Maar dan nog kan het zijn dat de voorgeschreven zalf of crème niet bevalt, of dat er minder of meer nodig is.

Het loont absoluut de moeite om aan je arts te vragen om van een aantal middelen, in verschillende gradaties van vetheid, in kleine hoeveelheden voor te schrijven (zie de lijst met middelen tegen de droge huid), bijvoorbeeld 100 gram van elk. Het is dan gewoon een kwestie van kijken wat jou, jouw kind, het beste bevalt. Mocht je vragen hebben over de samenstelling van de middelen, raadpleeg dan ook eens de apotheker. Hij of zij heeft veel verstand van deze middelen.

Vrij-verkrijgbare middelen

De zogenoemde OTC-middelen (over the counter of vrij-verkrijgbaar) zoals LocoBase Repair, Rescue Cream, Sudo Crème, Grafietzalf, SkinSolv, Physiogel, Lipikar etc, kunnen ook een goede basis zijn voor het onderhoud van de droge huid. Ze zijn echter prijzig en soms alleen te veroorloven als het gaat om kinderen omdat je dan minder nodig hebt. Toch kan het zijn dat een OTC-middel goed bevalt op een specifiek huiddeel, bijvoorbeeld de handen, voeten of het gezicht. Mocht je absoluut geen baat hebben bij de standaard middelen die vergoed worden, dan is dat het proberen waard.

Tot slot

Indifferente therapie is niet rechttoe rechtaan. Het is uitvinden wat voor jou, jouw kind, het beste werkt en daar moet je soms moeite voor doen. Maar dat loont. Want waar het uiteindelijk om gaat is dat de middelen die je gebruikt leiden tot een soepeler huid met een herstelde barrièrefunctie en dat ze goed bevallen. Alleen dan zul je ze namelijk regelmatig gebruiken, en alleen dan is dat dé indifferente therapie die dé solide basis is van jouw eczeembehandeling.

Middelen voor de droge huid

Bestel de folder

Steun ons en word lid van de VMCEWord lid en ontvang 4x per jaar het magazine GAAF!

Als lid ontvangt u 4x per jaar ons magazine GAAF!, boordevol ervaringen van lotgenoten, praktische tips en de laatste inzichten op het gebied van eczeemzorg. Bovendien ontvangt u een mooi welkomstpakket met daarin onder meer de folders, de boekjes en de dvd Leven met Eczeem. Onder het motto 'Beter leven met eczeem' zet de VMCE zich al ruim twintig jaar in voor mensen met constitutioneel eczeem. Met meer leden kunnen we nóg meer betekenen voor mensen met eczeem. Het zou daarom fantastisch zijn als u lid wordt.

Word lid

Poll

Ik ben bereid mee te werken aan wetenschappelijk onderzoek naar eczeem.

Lees meer over de VMCE

Vier van de oprichters van de VMCE, allemaal ervaringsdeskundigen vertellen in dit interview uit 1999 over de noodzaak van een vereniging voor mensen met constitutioneel eczeem. Deze redenen zijn nog altijd actueel!