19-08-2018 | Elk kwartaal ook voor niet-leden een artikel uit ons kwartaalblad GAAF! op de site. Dit keer het artikel over het tweejaarlijks eczeemcongres ISAD, dat in april in Utrecht werd gehouden.  

Internationaal eczeemsymposium ISAD

ISAD2018

Hét toonaangevende, tweejaarlijkse congres op het gebied van eczeemonderzoek vond dit jaar plaats in Utrecht. Van 11 tot 13 april werd het tiende Rajka Symposium gehouden van de International Society of Atopic Dermatitis: ISAD 2018. Meer dan 450 onderzoekers uit veertig landen bezochten de conferentie.

Ook vijftien patiëntenorganisaties voor eczeem waren van de partij. De VMCE was mede-organisator. In totaal zijn er 138 onderzoeken gepresenteerd, waarvan 32 door middel van voordrachten en 106 met een zogenoemde poster. Per onderwerp een paar bevindingen.

Onderliggend mechanisme van eczeem

Het wordt steeds duidelijker dat er mogelijk niet één maar meerdere vormen van constitutioneel eczeem zijn, die op basis van de uiterlijke kenmerken niet van elkaar te onderscheiden zijn. Dit is belangrijk om te weten, omdat dit mogelijk kan verklaren waarom de ene persoon wel goed op een (genees)middel reageert en de andere minder of helemaal niet.

De medische term voor het onderscheiden van die vormen van eczeem heet endotypering. Hierover zijn vier voordrachten gehouden, onder meer door het AMC en het UMC Utrecht. De onderzoekers gebruiken verschillende methoden: op basis van stoffen in het bloed, stoffen in de huid of een combinatie daarvan. Ze zijn nog niet zover om al gefundeerde uitspraken te doen, maar het is belangrijk fundamenteel onderzoek.

Medicijnen in onderzoek

Met de komst van het medicijn dupilumab zijn we een behoorlijke stap verder, en we wachten nu op crisaborole (zalf), dat al in de Verenigde Staten op de markt is voor mild/matig eczeem. Maar er zit nog veel meer in de pijplijn. Dupilumab werkt op de interleukinen 4 en 13, maar ook medicijnen tegen interleukine 11, interleukine 17c, interleukine 22, interleukine 31 en interleukine 33 zijn in onderzoek. Naast deze aanpak in injectievorm zijn er ook middelen in pilvorm in ontwikkeling, zoals de zogenoemde JAK-remmers en middelen die werken op de histamine-4-receptoren.

De wetenschap schrijdt wel degelijk voort op het gebied van constitutioneel eczeem

Ook nieuwe medicinale zalven/crèmes zijn in ontwikkeling. Zo wordt bijvoorbeeld gezocht naar specifieke stoffen in teerzalf die zorgen voor het werkzame effect, zonder dat ze de nadelen van teer hebben. Het Radboud MC doet hier onderzoek naar en hield een voordacht hierover. Maar ook zalven/crèmes met de al eerder genoemde JAK-remmers zijn in ontwikkeling. Daarnaast is er onderzoek naar zalven/crèmes die de verstoorde huidbarrière mogelijk kunnen herstellen: hieronder vallen bijvoorbeeld de zogenoemde Liver-X-receptor-remmers. Het is afwachten welke van deze middelen uiteindelijk op de markt komen, maar er wordt enorm veel onderzoek verricht.

Patiëntenperspectief

Het patiëntenperspectief was ook een onderwerp van het symposium. Zo zijn er bijvoorbeeld voordrachten gehouden over hoe je het beste voorlichting kunt geven. Een van die voordrachten ging over de Duitse Eczeemscholen. Die blijken een positief effect te hebben, maar het nadeel is dat zo’n cursus twaalf uur in beslag neemt. Andere voorbeelden waren veel simpeler van aard, bijvoorbeeld een online-programma voor informatie en training, en het Written Action Plan (WAP) voor ouders. Zo’n WAP bestaat uit twee A4-tjes: eentje dat de arts invult met welke zalven/crèmes moeten worden gebruikt en hoe vaak, en eentje voor de ouders om het resultaat bij te houden.

Interessant: een penvormig apparaatje dat de droogte van je huid meet als je het erop houdt

Vanuit Korea kwam een interessante, technische ontwikkeling: een penvormig apparaatje dat de droogte van je huid meet als je het erop houdt. Het apparaat communiceert met een app op je smartphone. Op die manier kun je bijhouden hoe droog de huid is en op tijd smeren. Ook kun je zo zelf meten hoe je huid reageert op verschillende smeersels.

Psychologische gevolgen

In het onderdeel ‘co-morbiditeit’ van het symposium was er met name veel aandacht voor de psychische gezondheid van mensen met eczeem. Onderzoek uit Canada laat zien dat mensen met eczeem mogelijk een verhoogde kans hebben op zelfmoord. Uit Denemarken kwam ook een onderzoek hierover. Eczeem was in dat onderzoek geassocieerd met een verhoogde kans op depressie en angst, bij zowel kinderen als volwassenen. Ook was er bij adolescenten en volwassenen een associatie met nadenken over zelfmoord.

Uit Koreaans onderzoek bleek dat een verhoogde kans op depressie vooral voorkomt bij ernstiger vormen van eczeem. Uit datzelfde onderzoek bleek dat bij kinderen met eczeem vaker ADHD voorkomt en ook de zogenoemde oppositioneel-opstandige gedragsstoornis. Behandelaren van mensen met matig/ernstig eczeem moeten rekening houden met deze psychologische aspecten, zo concluderen de onderzoekers.

Denk je aan zelfmoord? Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via www.113.nl of 0900-0113.

Overige onderwerpen

Tijdens het symposium was er ruim aandacht voor onderwerpen die specifiek onderzoekers aangaan. Bijvoorbeeld hoe je de ernst van eczeem het beste kunt meten en welke andere aspecten van de ziekte belangrijk zijn om te meten in wetenschappelijk onderzoek. Dat worden ook wel uitkomstmaten genoemd. Het is belangrijk dat in wetenschappelijk onderzoek wereldwijd zo veel mogelijk dezelfde uitkomstmaten worden gebruikt, zodat studies met elkaar te vergelijken zijn.

Tot slot volgde een overzicht van wat er nog moet worden onderzocht omdat we daarover onvoldoende weten. Dat is een hele waslijst, maar zoals uit bovenstaand mag blijken: de wetenschap schrijdt wel degelijk voort op het gebied van constitutioneel eczeem. En wie het wil nalezen: het boekje met alle samenvattingen van de onderzoeken is te downloaden op www.isad2018.org.

Zelf bijdragen aan onderzoek naar de effectiviteit en veiligheid van medicatie bij eczeem? Dat kan! Het AMC zoekt mensen met matig tot ernstig eczeem voor wetenschappelijk onderzoek.

© VMCE - GAAF! juli 2018

Een hele GAAF! lezen? Dat kan met dit inkijkexemplaar. Of ontvang GAAF! elk kwartaal door nu lid te worden. Je hebt dan tevens toegang tot het gehele archief van GAAF!, de twee boekjes en de zes folders.

Steun ons en word lid van de VMCEWord lid en ontvang 4x per jaar het magazine GAAF!

Als lid ontvangt u 4x per jaar ons magazine GAAF!, boordevol ervaringen van lotgenoten, praktische tips en de laatste inzichten op het gebied van eczeemzorg. Bovendien ontvangt u een mooi welkomstpakket met daarin onder meer de folders, de boekjes en de dvd Leven met Eczeem. Onder het motto 'Beter leven met eczeem' zet de VMCE zich al ruim twintig jaar in voor mensen met constitutioneel eczeem. Met meer leden kunnen we nóg meer betekenen voor mensen met eczeem. Het zou daarom fantastisch zijn als u lid wordt.

Word lid

Poll

Ik ben bereid mee te werken aan wetenschappelijk onderzoek naar eczeem.

Lees meer over de VMCE

Vier van de oprichters van de VMCE, allemaal ervaringsdeskundigen vertellen in dit interview uit 1999 over de noodzaak van een vereniging voor mensen met constitutioneel eczeem. Deze redenen zijn nog altijd actueel!